S.K nhập cư vào Mỹ năm hai tuổi cùng với gia đình sau một chặng đường dài chạy trốn khỏi bàn tay Khmer Đỏ. S.K trở thành người Mỹ, nói tiếng Anh Mỹ và tư duy độc lập như mọi đứa trẻ Mỹ khác. Chủ nghĩa cá nhân đặc trưng Mỹ là lý do để lý giải cho việc S.K đã nổi loạn và tự biến cuộc đời mình thành một nỗi trượt dài khỏi sự kiểm soát của cha mẹ trong một cuộc hôn nhân không giá thú, với kết quả là ba đứa con trai. Vợ rời bỏ vì S.K không kiếm đủ tiền cho một phụ nữ tiêu dùng và hưởng thụ điển hình kiểu Mỹ.

covid 19 hinh2

S.K nuôi ba đứa con với một tư duy hoàn toàn “quái dị” so với cách mà nhiều người Mỹ đang nuôi con họ. Anh mang con đi đến các bảo tàng để con học lịch sử và nghệ thuật; mang con ra công viên và về các nông trại để con ở trong thiên nhiên; anh hạn chế mua sắm vì thực tế số tiền ít ỏi làm ra cũng không thể đủ cho nhu cầu mua sắm đồ mới mỗi tháng như nhà hàng xóm; ngày Giáng Sinh anh trang trí cây thông thật đẹp cho con nhưng không để quà dưới gốc cây. Thứ anh cho con một cách “phung phí” là những cái ôm và lời cảm ơn xin lỗi; có mặt với con ở trường trong những dịp quan trọng, thậm chí có khi chẳng quan trọng nhưng anh xin vào đọc sách cho con và các bạn của con… Giữa anh và các con đã xây dựng một kết nối và một lối sống khác rất “quê mùa” như nhiều lời nhận xét…

Cho đến cuối tháng Hai năm nay, anh vẫn còn đi làm bán thời gian cho một vài công trình xây dựng rồi sau đó nghỉ hẳn ở nhà vì một trận ốm kỳ lạ kéo dài cả tháng với việc ho, khó thở và mệt nhọc… Người bạn cuối cùng anh tiếp xúc được chuẩn đoán dương tính với Covid-19. Anh tự cách ly trong phòng mười bốn ngày. Tiền trong nhà không còn là bao nhiêu. Anh chỉ có thể thỉnh thoảng đi mua ít trái cây, còn tụi con trai anh thì thay nhau ăn mì. Đó là những chuỗi ngày gần như bế tắc của một ông bố đơn thân và ba đứa con.

Lần cuối anh ra đến siêu thị mọi kệ hàng đều trống trơn. S.K có thể hình dung nỗi sợ hãi khủng khiếp của người dân trong vùng vì nơi đây chưa bao giờ thấy thiếu thốn hàng hóa. Khi có tiền thì có thể có mọi thứ, nhiều người đã quen như vậy. Việc gọi một cuộc gọi bác sĩ tư vấn qua điện thoại có thể tiêu tốn của S.K hai trăm đô la. Nước Mỹ, nơi mà mọi thứ dễ dàng cân lên bằng tiền, thật khó để chấp nhận tình cảnh này. Có rất nhiều người không thể đi ra ngoài trong những chuyến bay ngang dọc, không thể mua sắm ở những trung tâm hào nhoáng, không thể khoe những vật chất họ có. Họ chỉ có thể ở trong nhà, đối diện với chính mình hoặc những người thân con cái mà hằng ngày họ chỉ gặp vài giờ trước khi ngủ. Đây là họ lúng túng trong việc yêu thương, tôn trọng, lắng nghe và bày tỏ. 

mien dich covid 19

Self quarantine, isolation and Social Distancing in a Pandemic coronavirus COVID-19



Con trai S.K thi thoảng gõ cửa phòng hỏi bố có ổn không. S.K mong được ôm con như trước.

Những ngày đầu tháng Tư, S.K được chính quyền địa phương gửi email đăng ký đi xét nghiệm miễn phí. Vượt qua hàng ngàn chiếc xe đang chờ đợi ở tòa nhà hành chính của thành phố nơi trưng dụng làm chỗ xét nghiệm Covid-19, S.K cuối cùng được xét nghiệm và có ngay kết quả âm tính. Mất thêm vài ngày nữa để S.K quen dần với việc hết bệnh, dọn dẹp nhà cửa và cuối cùng là một bữa ăn trưa dưới gốc cây đào trước nhà. S.K và ba đứa con trai tuổi dậy thì ngồi ăn cùng nhau. Tụi nó nói là thích ăn như vậy hơn đi nhà hàng.

Bố con S.K đã sống một cách kỳ lạ như vậy, và thản nhiên đi qua biến cố thế kỷ. S.K cũng không tự ý thức rằng những giá trị kỳ lạ của mình, có tên gọi giá trị sống bền vững, liệu ảnh hưởng ra sao đến cuộc đời mình và những đứa con. Có thể do hoàn cảnh đưa họ đến lựa chọn. Nhưng lựa chọn lại phản ánh giá trị. Đôi khi hoàn cảnh như biến cố đại dịch này lại là lúc chúng ta đưa ra những lựa chọn hoặc trả giá cho những lựa chọn trước đó. Một cuộc cách mạng công nghiệp bùng nổ đẩy con người vào guồng máy sản xuất.

Chúng ta không đủ kiên nhẫn để đi chậm mà phải chạy thật nhanh để chớp lấy cơ hội tạo ra giá trị…nhanh nhất là tiền. Chúng ta không có chỗ để cây mọc trước cửa nhà. Chúng ta không thể kiên nhẫn chờ người yếu thế phát triển. Chúng ta không đủ thời gian để đi tìm hiểu lịch sử vì đang bận nghĩ về tương lai… Và khi Covid-19 xuất hiện ép buộc chúng ta dừng lại, nhìn xuống những ngổn ngang xung quanh mình, những cảm xúc bộn bề dâng lên đòi chúng ta để ý. Giả sử chúng ta được biết phát triển bền vững là gì, giá như chúng ta đi chậm lại một nhịp có thể rằng nhiều người trong chúng ta sẽ có thể đi qua biến cố nhẹ nhàng hơn như cách mà S.K nương theo những giá trị “quái dị” của mình.

----

Theo Điều tra của Ủy ban Kinh tế xã hội khu vực Châu Á Thái Bình Dương (ESCAP)* năm 2020, khu vực Châu Á-Thái Bình Dương đã phát triển nhanh chóng trong nhiều thập kỷ qua, giúp hàng triệu người thoát nghèo và nâng cao chất lượng sống. Tuy nhiên sự phát triển này cũng kéo theo sự gia tăng bất bình đẳng về thu nhập, cơ hội, vi phạm các giới hạn của hành tinh cũng như đe dọa sự phát triển bền vững của thế hệ tương lai. (Chương 1). Đã đến lúc các bên liên quan mà đặc biệt là doanh nghiệp và người tiêu dùng cần có tầm nhìn dài hạn cho việc phát triển nền kinh tế - xã hội lành mạnh, người tiêu dùng thay đổi nhận thức, chú ý đến lối sống và lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, chính phủ cần hỗ trợ mạnh cho các doanh nghiệp bền vững, có tác động tích cực đến môi trường.

* Ủy ban Kinh tế và Xã hội Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) đóng vai trò là trung tâm khu vực của Liên hợp quốc (UN) thúc đẩy hợp tác giữa các nước để đạt được sự phát triển toàn diện và bền vững.

*Theo dõi tổng hợp điều tra trên vào bài sau